Khi cảm thấy bị đe dọa, con người không chỉ có hai lựa chọn là chiến đấu hoặc bỏ chạy. Hệ thần kinh có thể dẫn ta vào bốn khuynh hướng quen thuộc: Fight, Flight, Freeze và Fawn.
Fight – chống trả. Bạn có thể trở nên nóng giận, tranh luận quyết liệt, muốn kiểm soát hoặc chứng minh mình đúng. Bên dưới vẻ mạnh mẽ đôi khi là nỗi sợ bị lấn át, không được tôn trọng hoặc mất quyền chủ động.
Flight – chạy trốn. Bạn bận rộn liên tục, né một cuộc trò chuyện, rút khỏi mối quan hệ hoặc tìm cách hoàn thành mọi thứ thật hoàn hảo. Chuyển động liên tục có thể giúp bạn không phải ở lại với cảm giác khó chịu.
Freeze – tê cứng. Đầu óc trống rỗng, cơ thể nặng xuống, không biết nói gì hoặc không thể bắt đầu dù hiểu việc cần làm. Đây không đơn giản là thiếu ý chí; đôi khi hệ thần kinh đánh giá rằng hành động nào cũng không đủ an toàn.
Fawn – làm hài lòng. Bạn đồng ý rất nhanh, xin lỗi dù chưa chắc mình sai, ưu tiên nhu cầu người khác và khó nói “không”. Việc giữ mọi người vui vẻ có thể từng là cách để bạn duy trì kết nối và tránh xung đột.
Không phản ứng nào mô tả toàn bộ con người bạn. Chúng là những chiến lược cơ thể sử dụng trong một số hoàn cảnh. Ta cũng có thể chuyển từ phản ứng này sang phản ứng khác tùy tình huống.
Thay vì gắn nhãn “tôi là người hay nổi nóng” hoặc “tôi quá yếu đuối”, hãy thử ghi lại:
Trong Intelligent Heart, bạn không học những khái niệm này để tự gắn nhãn. Bạn dùng chúng như một tấm bản đồ: tình huống nào thường kích hoạt mình, cơ thể báo hiệu ra sao, phản ứng nào xuất hiện và nhu cầu nào đang nằm phía dưới.
Trong Phần 4, chúng ta sẽ ghép các tín hiệu này thành “Bản đồ phản ứng của tôi”.